Mieszkańcy małej wyspy Pamarawan na Filipinach zamiast kolejnych warstw betonu postawili na bambus i muszle ostryg. Ma to osłabić fale, zatrzymać osady i ograniczyć powodzie, które od lat zagrażają ich domom.
Beton nie wystarczał
Pamarawan leży na północ od Manili i mieszka na niej około 3 tysięcy osób. Wyspę trapią silne sztormowe fale przypływowe, osiadanie gruntu oraz podnoszący się poziom mórz, który pogłębia zmiana klimatu. Przez lata mieszkańcy podwyższali swoje domy kolejnymi warstwami betonu, ale woda i tak wracała. Rybak Edgar Javier opowiadał agencji AFP, że podczas tajfunów nie mógł spać, a silne fale kiedyś zwaliły jedną z betonowych ścian jego domu.
Pomysł wyszedł od władz miasta Malolos, do którego należy wyspa. Zleciły one badanie holenderskiej firmie inżynieryjnej. Burmistrz Christian Natividad przyznał, że sam beton nie wystarczy. Projekt jest pierwszym takim w kraju, więc początkowo budził opór urzędników i mieszkańców, bo nie było gotowego wzoru do naśladowania. Burmistrz uznał jednak, że nie ma nic do stracenia: albo pogodzić się z codziennymi powodziami, albo spróbować czegoś nowego, choć ryzykownego.
Jak to działa
Prace ruszyły w maju ubiegłego roku, a przy budowie pracują głównie mieszkańcy. Wzdłuż brzegu ustawiono bambusowe pale wypełnione chrustem. Mają spowalniać przepływ wody i zatrzymywać osady, dzięki czemu dno morskie będzie się stopniowo podnosić, a w przyszłości możliwe stanie się sadzenie namorzynów.
Około 100 metrów od brzegu powstaje też falochron z muszli ostryg. Muszle są upychane w workach z włókna kokosowego i mocowane drewnianymi palami na sztucznej łasze usypanej z morskiego piasku. Jak wyjaśniła kierowniczka projektu Lyana Galang, falochron ma osłabiać uderzenie fal, zanim dotrą do osady, i działa razem z bambusowymi pułapkami na osady.
- Obszar: ok. 14 hektarów wzdłuż Zatoki Manilskiej.
- Koszt: 70 mln peso (ok. 1,1 mln dolarów) wraz z utrzymaniem, wobec ok. 90 mln peso za betonową zaporę.
- Trwałość: bambus trzeba wymieniać mniej więcej co pięć lat.
Pierwsze efekty i zastrzeżenia
Pierwszy etap zakończono pod koniec 2025 roku. Według mieszkańców zmiana jest odczuwalna: Javier twierdzi, że fale są dziś znacznie słabsze, a woda powodziowa w czasie tajfunów i monsunowych deszczy w tym roku nie sięgała tak daleko. 58-letnia Arsenia Cabigao, która suszy ryby, mówiła, że wcześniej woda zalewała jej miejsce pracy, a teraz ma sucho.
Eksperci studzą jednak entuzjazm. Filipiński naukowiec Antonio Contreras zwraca uwagę, że kraj od lat opiera się na betonowych wałach i murach, często budowanych bez rzetelnych analiz. Jego zdaniem rozwiązania naturalne nie są uniwersalne, zwłaszcza przy katastrofalnych powodziach, i powinny uzupełniać klasyczną infrastrukturę. Przestrzega też, że bambus i muszle muszą pochodzić z zrównoważonych źródeł, bo rozkładający się bambus uwalnia węgiel. Długofalową skuteczność ma ocenić naukowa ekspertyza zaplanowana na przyszły rok, a ona rozstrzygnie, czy można zacząć sadzić namorzyny. Pełne efekty będą widoczne dopiero za około dekadę.
Co to oznacza dla Europy i Polski
Na Filipinach pomysł ma dodatkowy kontekst: kraj zmaga się z wielomiliardowym skandalem wokół wadliwych, a czasem nieistniejących betonowych inwestycji przeciwpowodziowych. Były szef resortu robót publicznych Vince Dizon chciałby powtórzyć projekt w innych zagrożonych regionach, by nie marnować pieniędzy publicznych.
Polski czytelnik nie zobaczy takich bambusowych zapór nad Bałtykiem, bo warunki są inne, a rozwiązania trzeba dopasowywać do lokalnego środowiska. Sama idea – łączenia twardej ochrony brzegu z naturalnymi elementami, takimi jak roślinność czy łachy osadów – jest jednak znana także w Europie i pojawia się w dyskusjach o ochronie przed powodziami i erozją wybrzeży. Przykład z Pamarawan pokazuje, że rozwiązania oparte na przyrodzie mogą być tańsze od betonu, ale wymagają badań, utrzymania i cierpliwości.
Źródło: Phys.org – „Philippine island fights rising seas with nature, not concrete”
