W Pensylwanii trwa najgorszy od 35 lat wybuch odry w Stanach Zjednoczonych. Zamiast głośnych kampanii urzędnicy zdrowia postawili na ciche wizyty w domach i polecanie sobie szczepień z ust do ust. Wygląda na to, że wśród amiszów ta metoda zaczyna działać.
Duża epidemia i luka w szczepieniach
Władze stanu potwierdziły sześć zgonów związanych z odrą i ponad 1500 zachorowań. Rzeczywista liczba jest zapewne znacznie wyższa, bo wielu chorych w ogóle nie zgłasza się do lekarza. Szczególnie mocno dotknięta jest społeczność amiszów. Z ankiet wynika, że w tym regionie szczepi dzieci tylko około jedna trzecia amiskich rodzin. W hrabstwie Lancaster, gdzie mieszka około 45 tysięcy amiszów, odnotowano ponad 500 potwierdzonych przypadków, czyli jedną trzecią wszystkich w stanie.
Nie ma tu zakazu religijnego. Dale Weiser z wydziału zdrowia hrabstwa Chester tłumaczy, że szczepienie to w tej społeczności sprawa rodziny i indywidualnego wyboru. Decyzje wynikają zwykle z czynników praktycznych i kulturowych: amisze zazwyczaj nie mają ubezpieczenia zdrowotnego, rzadko korzystają z głównego nurtu opieki medycznej, a przez około 30 lat odra w ogóle nie stanowiła zagrożenia.
Pielęgniarka, która przyjeżdża do domu
Gdy zachorowań przybyło, wiele rodzin zmieniło zdanie. Weiser jeździ od sierpnia do amiskich gospodarstw i podała tam już ponad 400 dawek szczepionki MMR (przeciw odrze, śwince i różyczce). Prośby zwykle zaczynają się od telefonu. Po wizycie u jednej rodziny następnego ranka dzwoni sąsiad z pytaniem, czy mogłaby zajrzeć także do niego. Czasem szczepi jedną rodzinę w kuchni, innym razem w jednym miejscu zbierają się dziesiątki osób.
Urzędnicy z hrabstwa Chester zamiast odgórnych komunikatów odwiedzali po cichu przywódców kościelnych i właścicieli firm, przedstawiali się i prosili o rozdawanie ulotek o punktach szczepień. Jeden z restauratorów zgodził się nawet gościć taki punkt u siebie. W sierpniu zaszczepiły się tam 24 osoby, które przyszły dzięki poczcie pantoflowej. Restaurator tłumaczył, że chce chronić zarówno innych ludzi, jak i własną społeczność, i nie chce, by obwiniano amiszów o rozprzestrzenianie odry.
Mity i pytania bez presji
Do amiskich rodzin dotarła też dezinformacja. Weiser usłyszała nawet pytanie o chipy śledzące w szczepionce. Najczęściej powtarza się fałszywa pogłoska, że MMR zawiera elementy pochodzące z abortowanych płodów. Jedna z rozmówczyń NPR opowiadała, że przez ten mit żadne z jej 13 wnucząt nie zostało zaszczepione. Steve Nolt, badacz kultury amiszów z Elizabethtown College, zwraca uwagę, że ruchy antyszczepionkowe w ostatnich latach próbowały docierać do tej społeczności, na przykład przez reklamy w lokalnym piśmie.
Stanowy departament zdrowia organizuje w Lancaster doraźne punkty szczepień trzy lub cztery razy w tygodniu, również rozpowszechniane pocztą pantoflową. Nikogo się tam nie naciska. Dr Jennifer Wallace mówi, że rodziny mogą zadać dowolne pytania, zabrać informacje do domu i porozmawiać z duchownymi. Jej zdaniem decyzja często zapada później: „Prawie zawsze wracają”. Na jednym z takich spotkań w remizie pojawiło się 30 osób, a 24 z nich się zaszczepiło.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Amerykańska historia pokazuje, że odra wraca tam, gdzie zaszczepionych jest zbyt mało, nawet po latach spokoju. Choroba jest wyjątkowo zaraźliwa, a ochrona całej społeczności wymaga bardzo wysokiego odsetka zaszczepionych. W Polsce szczepienie przeciw odrze, śwince i różyczce wchodzi w skład obowiązkowego kalendarza szczepień dzieci. Pensylwańskie ognisko nie oznacza więc bezpośredniego zagrożenia dla nas, ale przypomina, że luki w szczepieniach mogą się szybko ujawnić.
Warto też zwrócić uwagę na sposób działania tamtejszych służb. Zaufanie budowano rozmową, cierpliwością i obecnością na miejscu, a nie napominaniem. Osobom, które mają wątpliwości, najlepiej rozwiewa je rozmowa z lekarzem lub pielęgniarką, a nie plotki z internetu. Warto też sprawdzić w książeczce zdrowia lub u lekarza rodzinnego, czy my sami i nasze dzieci mamy komplet dawek.
Źródło: NPR – „How word of mouth is helping an Amish community’s fight against measles”
